هفته گذشته عکس‌های رسیده به چهارمین جشنواره عکس مشهد در خانه هنرمندان مدیریت امور هنری شهرداری مشهد داوری شد و شهریار توکلی، دکتر محمد ستاری، فرامرز عامل‌بردبار، دکتر نعما محمدیان روشن و دکتر مهدی مقیم‌نژاد، 6 هزار اثر این جشنواره مهم را داوری کردند.

دبیر جشنواره چهارم در این‌باره گفت: در این جشنواره ۵۹۲ عکاس از ۷۱ شهرستان با ارسال 6هزار و ۱۱۰ عکس در چهار بخش، موجب رشد ۴۶درصدی جشنواره نسبت به دوره قبلی خود شدند.
کیارنگ علایی افزود: جشنواره چهارم در فاصله بسیار کوتاهی از جشنواره سوم برپا شد و به دلیل فشردگی زمانی و مهلت محدود ثبت و ارسال آثار، انتظار دریافت آثاری بیش از جشنواره سوم را نداشتیم، اما اعتماد و مشارکت و همت عکاسان جوان از گوشه و کنار این سرزمین، آماری درخشان در کارنامه این جشنواره نوپا ایجاد کرد. ضمن قدردانی از تمامی عکاسان شرکت کننده که با نهایت کوشش و نظم، آثار خود را در زمان مقرر به دبیرخانه ارسال کردند، جای بسی خوشبختی است که نام بسیاری از عکاسان حرفه‌ای و حتی داوران دوره‌های قبلی این جشنواره در میان شرکت کنندگان به چشم می‌خورد.
این عکاس مشهدی ادامه داد: نفرات اول تا سوم بخش‌های «آزاد»، « مردم و امام رضا (ع)»، «مناظر شهری و زندگی روزمره» و عکاس برگزیده «بهترین ویرایش تصویری» از سوی هیئت داوران مشخص شده و در مجموع مبلغ ۸۰ میلیون ریال جایزه نقدی دریافت خواهند کرد.
مدیر اجرایی این جشنواره در جواب این پرسش که چه دلایلی سبب رشد 45 درصدی جشنواره چهارم ملی عکس مشهد نسبت به دوره‌های گذشته شده است، گفت: برای رشد قابل توجه حضور عکاسان در چهارمین جشنواره ملی عکس مشهد، می‌توان دلایل متعددی را دخیل دانست. برخی دلایل مانند روال معمول جشنواره‌های مشابه است و برخی مختص این جشنواره می باشد.
سید مجتبی خاتمی در همین‌باره افزود: ایجاد تنوع در بخش های مختلف جشنواره که از نخستین دوره مورد توجه بوده و باعث پویایی موضوعات و جذب سلایق متفاوت می شود، یکی از دلایل این رشد است. بدون‌ شک ترکیب هیئت داوران همیشه برای شرکت کنندگان اهمیت بالایی داشته است، از این رو ترکیب داوران در این دوره، بدون تردید مورد توجه واقع شده در رشد حضور دخیل بوده است. از طرف دیگر سابقه جشنواره، دبیر و عوامل اجرایی و اعتماد ایجاد شده در بین هنرمندان، موضوع پراهمیتی است که به اقبال عکاسان انجامیده و رغبت بیشتری برای حضور آنان ایجاد کرده است.
وی ادامه داد: جشنواره ملی عکس مشهد از نخستین دوره اش بنا را بر انتشار کتاب (که بهترین خروجی برای یک جشنواره است) گذاشته و این کتاب که هر دوره نفیس تر از دوره قبل چاپ شده، به دست اهلش یعنی تمام عکاسان شرکت کننده می رسد و این در حالی است که دیگر جشنواره ها اگر هم کتابی داشته باشند، آن را فقط به راه‌یافته ها می دهند؛ این امر نیز اشتیاق حضور را مضاعف می سازد. نحوه برگزاری مراسم جشنواره، به‌خصوص مراسم اختتامیه سومین دوره را که با کارگردانی بسیار خوب دبیر جشنواره انجام شد و باعث تحسین حاضران پرتعداد شد، نیز نمی توان نادیده گرفت.
سیدمجتبی خاتمی استمرار جشنواره، را از دیگر دلایل مهم در افزایش توجه و رشد شرکت کنندگان دانست و در ادامه گفت: در چنین جشنواره های موضوعی و تخصصی، در ابتدا کار کمی مهجور و دشوار است و جذابیت آن برای تعداد محدودی است، اما استمرار کار، باعث ایجاد جریان و جلب توجه عکاسان می‌شود. اکنون «عکاسی شهری» به معنای علمی آن، در حال تبدیل شدن به یک جریان در مشهد است و این نیز به رشد حضور در جشنواره می‌انجامد. وی با اشاره به برگزاری اردوهای جشنواره ملی عکس مشهد، آن را از دلایل این توجه و رشد نسبی دانست و در این باره گفت: اتفاقی که از همان نخستین دوره، در جشنواره مشهد رخ داد، در ایران نادر است. در دوره اخیر و در اردوی نخستمان، ما میزبان حدود 50 نفر از عکاسان برتر سراسر ایران طی چهار روز در مشهد بودیم که 20درصد از عکس های راه یافته به جشنواره، مربوط به این عزیزان است و در دو اردویی که برای عکاسان خراسانی برگزار شد، جمعاً 350 نفر حضور یافتند. این خیلی مهم است که در برنامه ای منظم و فشرده، 400 عکاس، شهر را ثبت تصویری کنند و البته این فقط شکل نمادین آن است و این هنرمندان، در مواقع مختلف به عکاسی از شهر می پردازند و این یعنی همان «جریان عکاسی شهری»، امری که به تولید می انجامد و تولید به صورت طبیعی در مسیر مصرف قرار می گیرد و مصرف این کالای هنری، در حال حاضر جشنواره ای است که برای آن مهیا شده است.
این عکاس مطرح مشهدی جشنواره ملی عکس مشهد را یک اتفاق مبارک نامید و در ادامه گفت: اتفاقی که در کوتاه مدت به ایجاد شور و نشاط در میان خیل عظیم عکاسان انجامیده، در میان مدت جریانی از عکاسی اصیل را موجب می شود و در درازمدت، یادگاری را ماندگار می سازد که در دهه‌های آتی مورد توجه ویژه اندیشمندان، دانشمندان، مورخان، جامعه شناسان، مهندسان و ... و حتی عامه مردم علاقه‌مند به سرنوشت شهرشان، قرار خواهد گرفت.
یکی از داوران جشنواره چهارم نیز گفت: پنج داور، بعد از 18 ساعت مشاهده کردن و بحث و جدل، در نهایت از عکس‌های راه یافته به نمایشگاه رضایت داشتند. فرامرز عامل بردبار نحوه مدیریت و اجرای جشنواره ملی عکس مشهد را یکی از آبرومندانه‌ترین جشنواره‌ها در ایران دانست و در ادامه افزود: هر زمان بحث عکس و جشنواره عکس و عکاسان ایرانی مطرح می‌شود، بی‌شک نام عکاسان مشهد نیز به میان می‌آید؛ چرا که آن‌ها طی سال‌های متمادی همیشه خوش درخشیده‌اند. حال اگر جشنواره عکسی هم در مشهد برگزار شود، همه عکاسان ایران انتظار یک جشنواره در حد استاندارد و بالاتر از آن را دارند به‌خصوص که این جشنواره چهارمین دوره آن را نیزسپری کند.وی عکس‌های نهایی چهارمین دوره را خوب ارزیابی کرد و ادامه داد: اما این موضوع انتظارم را برآورده نمی‌کند؛ چراکه بخشی از عکس‌ها همان عکس‌هایی بود که ثمره تلاش برگزارکنندگان در برگزاری اردوها را نشان می‌دهد یعنی اینکه اگر ابتکار عمل مجریان جشنواره در برگزاری اردوها نبود قطعا بخش عمده‌ای از عکس‌ها را در جشنواره نداشتیم. گرچه این را به عنوان یک عیب برای برگزار‌کنندگان نمی‌دانم، چراکه این کار یک ابتکار عمل برای مهیاسازی و سهولت عکاسی در مکان‌های پیش‌بینی شده می‌باشد به خصوص برای عکاسان میهمانی که از سایر نقاط کشور به مشهد آمده‌اند.
فرامرز عامل‌بردبار خاطرنشان کرد: از آنجا که شهر مشهد یکی از کلانشهرهای مذهبی دنیاست و با توجه به ورود و خروج میلیون‌ها زائر با تنوع فرهنگی بسیار به این شهر طی سال و همچنین عواملی از قبیل تغییرات ظاهری شهر به دلیل افزایش پروژه‌های عمرانی طی سال‌های اخیر، معضل حاشیه‌نشینی و حواشی آن، مراسم‌ و آیین‌های متنوع در این شهر در طول سال، معماری و خانه‌های قدیمی که هر سال از تعداد آن کاسته می‌شود و .... و موضوعات دیگری که شاید بخشی از آن‌ها از چشم عکاسان دور مانده یا اگر هم دیده شده، خوب عکاسی نشده باعث شده است که در انتخاب نهایی به دلیل ضعف‌هایی که در هنگام عکاسی در مورد این‌گونه عکس‌ها انجام گرفته، از دور رقابت کنار گذاشته شوند.
این استاد مطرح عکس مشهد افزود: انتظار می‌رفت با توجه به تنوع موضوعات در فراخوان جشنواره، تنوع عکس بیشتری را شاهد باشیم که این‌گونه نبود. هر چند که در مقایسه با سه دوره قبل جشنواره ملی عکس مشهد، به نظر بنده جشنواره چهارم دارای رشد چشمگیرتری است و ما در عکس‌ها هم تنوع بیشتری را به لحاظ موضوعی و هم عکس‌های بهتری را به لحاظ تکنیکی شاهد هستیم. بنده بر این باورم که اگر هر عکاسی از همین امروز با یک برنامه‌ریزی منسجم همراه با تحقیق و مطالعه شروع به عکاسی مشهد به عنوان یک پروژه بزرگ کند، بدون شک جدای از موفقیت در جشنواره پنجم، مالکیت یک مجموعه نفیس را برای خود رقم خواهد زد و علاوه بر آن خدمت بزرگی را به فرهنگ و تاریخ این شهر مقدس انجام خواهد داد.
داور چهارمین جشنواره ملی عکس مشهد در ادامه تصریح کرد: یادمان باشد هر ساله با آغاز سال جدید جدای از زیبایی‌هایی که خداوند مهربان در این زمان به این شهر هدیه می‌کند، اجرای پروژه‌های متنوع استقبال از بهار را در این شهر شاهد هستیم اما متاسفانه تعداد معدودی عکس از این ایام برای جشنواره ارسال شده است و همین تعداد محدود هم دچار ضعف‌های فاحشی به لحاظ عکاسی است و شاید دلیل اصلی این موضوع آن باشدکه بیشتر آثارجشنواره عکس‌هایی است که در روزهای اعلام فراخوان و برگزاری جشنواره یعنی فصل زمستان گرفته شده است!!!

سید جواد اشکذری